Oogvallei: samen werken aan de beste oogzorg
De vraag naar oogzorg groeit enorm, mede door de vergrijzing. In de regio Gelderse Vallei sloegen zorgpartijen de handen ineen om oogzorg dichtbij huis, snel en toegankelijk te organiseren. Anneke Jansen, projectleider bij Mura, vertelt hoe dat in zijn werk ging.
Het vraagstuk binnen de oogzorg
Huisarts Brenda Pekkeriet herkende de urgentie vanuit haar eigen praktijk. “Ik kreeg steeds meer patiënten met oogklachten op mijn spreekuur. Die verwees ik vaak zonder diagnose door naar een oogarts. Dat voelde heel onbevredigend.” Tegelijkertijd groeide de druk op de oogartsen, terwijl een deel van de zorg ook prima elders geleverd kon worden.
De centrale vraag was daarom: hoe beantwoord je aan de toenemende zorgvraag, en op welke plek doe je dat het beste? Anneke: “Zorgverleners zagen kansen om de mogelijkheden van de optometrist te benutten en daarmee onnodige verwijzingen naar een specialist te voorkomen.”
De aanpak van Mura
Mura nam de rol van projectleider op zich in een samenwerking tussen Menzis, Huisartsen Gelderse Vallei, Bergman Clinics en Oogzorgpraktijken Nederland (OZPN). Het resultaat was een regionaal verwijsprotocol waarbij huisartsen patiënten met niet-acute, laag-complexe oogklachten doorsturen naar de lokale optometrist in plaats van naar de oogarts. Anneke: “Onze rol is ervoor zorgen dat het proces steeds een stap verder komt, zonder zorgverleners daar onnodig mee te belasten.”
Dat ging niet zonder obstakels. Zo dreigde optometriezorg bij sommige verzekeraars niet vergoed te worden, simpelweg omdat er nog geen betaaltitel voor bestaat in de eerste lijn. Anneke: “Daar mag een pilot niet op stuklopen. Dus we hebben met elkaar geregeld dat patiënten van die verzekeraars de zorg alsnog vergoed krijgen. Want je wilt niet dat een huisarts eerst iemands verzekering moet controleren voordat hij doorverwijst.”
Brenda Pekkeriet:
“Driekwart van de patiënten hoeft niet meer naar het ziekenhuis.”
De resultaten in de oorgzorg
De cijfers zijn veelbelovend: van de 3.083 patiënten die tussen september 2019 en juli 2022 werden doorverwezen naar de optometrist, werd 73% volledig in de eerste lijn behandeld. De wachttijden bij de oogarts zijn verkort. Brenda vertelt hoe dat in de praktijk werkt. “Als patiënten nu via de opticien bij mij komen, weeg ik met het nieuwe protocol beter af wanneer ik doorverwijs. Ouderen met staar moeten sowieso naar de oogarts. Maar bijvoorbeeld glaucoomscreening en behandeling van rode ogen en droge ogen kunnen ook bij de optometrist. Patiënten zijn blij dat ze snel dichtbij huis terecht kunnen bij iemand met verstand van zaken – zonder dat hun eigen risico wordt aangesproken.”
De pilot is inmiddels voorbij en wordt structureel voortgezet. De grote uitdaging blijft de borging van financiering er is nog geen structurele betaaltitel voor optometristen in de eerste lijn. Wat helpt, aldus Anneke, is dat het initiatief landelijk wordt ondersteund door de verenigingen van oogheelkunde, optometristen en de patiëntenorganisatie. Brenda: “Het is een leerproces voor ons allemaal. Maar door met elkaar uit te wisselen, leer je weer. Mura was hierbij onmisbaar. Zij zijn goed op de hoogte en begeleiden het hele proces.”
Actualiteit en borging
Met de ondertekening van het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) in 2025 is de beweging naar duurzame, domeinoverstijgende samenwerking verder versterkt. In Veenendaal zijn de afgelopen jaren belangrijke stappen gezet om Kansrijke Start structureel te verankeren: afspraken zijn vastgelegd, zorgpaden ingericht en verantwoordelijkheden helder belegd bij lokale partners. Daarmee is de coalitie niet langer afhankelijk van tijdelijke projectstructuren, maar onderdeel geworden van de reguliere werkwijze. De rol van Mura verschuift daarmee van trekken en opbouwen naar meer afstand en vertrouwen op het lokaal eigenaarschap. Zo ontstaat ruimte voor professionals en organisaties in Veenendaal om de aanpak zelfstandig voort te zetten en verder te ontwikkelen, in lijn met de ambities van AZWA en de structurele aanpak Kansrijke Start.
Bekijk alle resultaten van deze pilot in deze factsheet.
