Preventief werken in lokale coalities voorkomt zwaardere zorg
Als je dagelijks kwetsbare groepen ondersteunt, dan weet je: je hebt je partners vanuit andere domeinen daar hard bij nodig. Door te werken in een lokale coalitie, verkort je de lijnen, werk je beter preventief en bied je uiteindelijk ook betere zorg. Zoals in lokale coalities Kansrijke Start gebeurt. Een van de eerste succesvolle coalities in de regio startte in Veenendaal. De betrokken professionals delen hun ervaringen met deze aanpak.
Het vraagstuk van Coalitie Kansrijke Start Veenendaal
Lianne van Appeldoorn, verloskundige bij Creation Verloskundigen in Veenendaal: “Als beroepsgroep zijn wij gewend met veel disciplines om tafel te zitten. Verloskundigen, kraamzorg, jeugdgezondheidszorg: allemaal komen we bij deze gezinnen over de vloer. En toch is afstemming en overdracht van ondersteuning een uitdaging. We werkten bijvoorbeeld al wel samen met het wijkcentrum en consultatiebureau, maar dat bleef erg ad-hoc. En dat terwijl goede ondersteuning aan kersverse ouders onmisbaar is voor, tijdens en na een zwangerschap. Dat geldt nog sterker voor kwetsbare gezinnen die nauwelijks een netwerk hebben, of waar zorgen zijn over financiën of opvoedvaardigheden.”
Het werken met lokale coalities van professionals uit zorg, welzijn en sociaal domein is sterk in opkomst. Ze werken vooral goed voor complexe thema’s die zich niet houden aan de grenzen van het zorgstelsel, zoals geboortezorg, jeugdzorg en preventie. In de coalities leren afgevaardigden uit verschillende domeinen elkaar en elkaars aanbod beter kennen, zodat je weet naar welke collega je kunt doorverwijzen.
De aanpak van Mura
De lokale coalitie Kansrijke Start in Veenendaal startte in 2019 op initiatief van de gemeente. Gemeente, verloskundigen, jeugdgezondheidszorg (JGZ), Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG), kraamzorg en Welzijn werken erin samen. Met als inzet: goed signaleren, goed verwijzen en optimale begeleiding tijdens de zwangerschap en na de geboorte. Jantina Vree, beleidsadviseur sociaal domein gemeente Veenendaal: “Al snel na de start constateerden we dat we een partij nodig hadden die ons helpt om onze ambities projectmatig op te pakken. Mura heeft de expertise om onze coalitie goed te begeleiden. Door de overleggen grondig voor te bereiden en prettig voor te zitten. En door alles wat we bespreken – zoals de zorgpaden – deskundig uit te werken.”
Mura-adviseur Anneke Jansen is vanaf de start betrokken bij de coalitie Kansrijke Start Veenendaal, inmiddels heeft collega-adviseur Noor Scheffers het stokje overgenomen. Anneke: “Lokale coalities worden erg gestimuleerd, maar qua vorm en invulling ben je als gemeente heel vrij. Wij vullen de rol van procesbegeleider in. Wat wij doen, is helpen de juiste vorm en werkwijze te vinden die lokaal werkt. Wij helpen professionals door de juiste vragen te stellen: Is er meer zorg nodig? Of is die zorg er al, maar weten jullie het nog niet van elkaar?” Jantina: “De meerwaarde van Mura zit in de stuwende kracht, want dat heb je echt nodig. Ook konden we het grote regionale netwerk van Mura kunnen benutten. Zo zochten wij betere aansluiting bij de geboortezorg vanuit het ziekenhuis. Mura zorgde voor een ingang.”
Jantina de Vree:
“Mura hielp ons om onze ambities concreet te maken en de energie vast te houden.”
De resultaten in Veenendaal
Marieke Hendriks is jeugd- en gezinswerker bij CJG Veenendaal. “In de ambitie elkaar beter te leren kennen zijn we heel goed geslaagd. We zitten nu letterlijk bij elkaar aan tafel, kennen elkaars naam en gezicht, en kennen elkaars aanbod. Ik pak sneller de telefoon als ik zorgen heb over een gezin, om te brainstormen over wat we in een vroeg stadium kunnen betekenen.” Lianne vult aan: “In het multidisciplinair overleg bepalen we bijvoorbeeld of een prenataal huisbezoek nodig is en wie dit het beste kan doen. Maar ook wie de casemanager is. Voor ons als verloskundigen is het prettig dat wij dat niet altijd zijn. Soms is een gezin er meer bij gebaat als een expert van het CJG of de JGZ meteen die rol pakt, en niet pas nadat de baby geboren is. De gezinnen hebben dan meteen een vertrouwd gezicht in huis.”
“Zo voorkomen we dat de aanstaande ouders van het kastje naar de muur gestuurd worden”, aldus Marieke. “Maar belangrijker: onze overleggen werken preventief. We voorkomen dat we achteraf zware hulpverlening moeten inzetten.” Jantina adviseert tot slot om echt de tijd te nemen om een coalitie professioneel op te zetten. “En schakel daar een partij zoals Mura bij in. Zij hielpen ons om onze ambitie concreet te maken en de energie vast te houden.”
Actualiteit en borging
Met de ondertekening van het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) in 2025 is de beweging naar duurzame, domeinoverstijgende samenwerking verder versterkt. In Veenendaal zijn de afgelopen jaren belangrijke stappen gezet om Kansrijke Start structureel te verankeren: afspraken zijn vastgelegd, zorgpaden ingericht en verantwoordelijkheden helder belegd bij lokale partners. Daarmee is de coalitie niet langer afhankelijk van tijdelijke projectstructuren, maar onderdeel geworden van de reguliere werkwijze. De rol van Mura verschuift daarmee van trekken en opbouwen naar meer afstand en vertrouwen op het lokaal eigenaarschap. Zo ontstaat ruimte voor professionals en organisaties in Veenendaal om de aanpak zelfstandig voort te zetten en verder te ontwikkelen, in lijn met de ambities van AZWA en de structurele aanpak Kansrijke Start.
