Gezondheidsbeleid 2025-2028: Wat betekent het voor de eerstelijnszorg?
De nieuwe landelijke nota gezondheidsbeleid 2025-2028 zet gezondheid centraal bij alles wat we doen. Ook in de zorg. Opvallend is hoe sterk deze koers aansluit bij de Visie eerstelijnszorg 2030. Dat biedt kansen voor samenwerking, preventie en regie in de wijk. In dit artikel laten we zien waar beide visies elkaar raken en wat dat betekent voor de praktijk.
Met de nota gezondheidsbeleid schetst het ministerie van VWS de koers naar een gezondere samenleving, waarin gezondheid nadrukkelijk meer is dan zorg alleen. Gemeenten en regionale partners worden opgeroepen om beleid te maken dat gezondheid dichter bij mensen organiseert, met aandacht voor preventie, het verkleinen van gezondheidsverschillen en een sterke sociale basis.
Zes uitgangspunten die de eerste lijn raken
De nota benoemt zes uitgangspunten die richtinggevend zijn voor het gezondheidsbeleid en direct raken aan de eerstelijnszorg:
- Gezondheid in alle beleidsdomeinen: Gezondheid wordt structureel meegewogen in álle beleidskeuzes, van wonen tot onderwijs en economie. Dit vraagt om samenwerking tussen zorg, gemeenten en maatschappelijke partners.
- Van ziekte en zorg naar gezondheid en welzijn: De focus verschuift van zorg naar gezondheid. Preventie, vroegsignalering en het creëren van gezonde omstandigheden staan centraal. De eerstelijnszorg werkt hierin samen met het sociaal domein.
- Verbinding sociaal, welzijns- en gezondheidsdomein: Een sterke basisinfrastructuur in de wijk maakt vroegsignalering en passende oplossingen mogelijk. De eerstelijnszorg, zoals huisartsen en JGZ, sluit beter aan op lokale teams.
- Werken vanuit leefomgevingen: Preventie wordt georganiseerd per leefomgeving (thuis, school, wijk), met speciale aandacht voor kinderen en jongeren.
- Structurele borging en financiering: Langetermijninvesteringen in preventie en wettelijke verankering van taken voor gemeenten zorgen voor continuïteit.
- Investeringsmodel voor preventie: Er wordt gewerkt aan een model om de effecten van preventie inzichtelijk te maken, wat ook de eerstelijnszorg ondersteunt bij het onderbouwen van preventieve interventies.
Kansen voor de eerstelijnszorg
De nota onderstreept het belang van de eerstelijnszorg als spil in het netwerk rond gezondheid en welzijn. Belangrijke thema’s zijn:
- Kansrijke Start: De eerste 1000 dagen zijn cruciaal. Lokale coalities, waarin huisartsen, JGZ en sociaal domein samenwerken, krijgen structurele middelen om kwetsbare gezinnen te ondersteunen.
- Gezondheidsachterstanden verkleinen: De eerstelijnszorg werkt samen met gemeenten aan toegankelijke zorg, gezondheidsvaardigheden en een gezonde leefomgeving, met extra aandacht voor kwetsbare groepen.
- Mentale gezondheid: De eerstelijnszorg heeft een sleutelrol in vroegsignalering, laagdrempelige steunpunten en het verbinden van zorg- en welzijnspartijen.
- Vitaal ouder worden: Valpreventie, signalering van eenzaamheid en ondersteuning bij zelfstandig wonen worden samen met huisartsen, wijkverpleging en gemeenten georganiseerd.
- Gezonde leefomgeving: De eerstelijnszorg adviseert en signaleert gezondheidsrisico’s in de wijk en werkt samen aan een omgeving die bewegen, ontmoeten en gezond gedrag stimuleert.
Samenhang met Visie eerstelijnszorg 2030
De nota Gezondheidsbeleid en de Visie eerstelijnszorg 2030 versterken elkaar op meerdere punten:
- Domeinoverstijgende samenwerking: Zowel de nota als de visie benadrukken het belang van samenwerking tussen zorg, welzijn, gemeenten en inwoners.
- Preventie en gezondheid centraal: De beweging van zorg naar gezondheid vraagt om een proactieve, preventieve rol van de eerstelijnszorg.
- Regionale en lokale regie: De nota stimuleert regionale samenwerking en mandaatstructuren, wat aansluit bij de wens om de eerstelijnszorg regionaal te versterken.
- Sterke sociale basis: De eerstelijnszorg wordt gezien als onderdeel van een brede sociale infrastructuur, essentieel voor het vroeg signaleren en aanpakken van gezondheidsproblemen.
Hoe helpt Mura?
Mura is samen met regionale eerstelijnsorganisaties en partners uit andere domeinen actief met de vertaling van de Visie eerstelijnszorg 2030 naar de praktijk. Dit doen we onder andere door:
- Het ondersteunen van regionale netwerken en coalities die werken aan de prioriteiten uit de regioplannen, met focus op preventie, digitalisering, arbeidsbesparing en het versterken van de eerste lijn.
- Het faciliteren van innovatieve projecten en het delen van kennis en goede voorbeelden, zodat landelijke afspraken daadwerkelijk lokaal en regionaal worden gerealiseerd.
- Het monitoren van de impact van interventies op kosten, gezondheid, kwaliteit en werkplezier, en het continu verbeteren van de aanpak op basis van data en ervaringen uit het veld.
- Het begeleiden van lokale en regionale samenwerkingsverbanden tussen eerstelijn en sociaal domein, bijvoorbeeld bij Kansrijke Start, Gezond en Actief Culemborg of Wegwijzers Mentale Gezondheid, waar Mura als projectleider en procesregisseur optreedt bij het versterken van de samenwerking tussen huisartsen, wijkverpleging, apothekers, paramedici en sociaal werk.
Bouwen aan een gezonde regio
De Landelijke nota gezondheidsbeleid 2025-2028 biedt een stevig fundament en veel kansen voor de eerstelijnszorg om samen met partners te bouwen aan een gezonde, veerkrachtige regio. Door in te zetten op preventie, samenwerking en een sterke sociale basis, wordt de visie op een krachtige eerste lijn in 2030 steeds meer werkelijkheid. Mura helpt partijen bij het verbinden van zorg, welzijn en sociaal domein, met extra aandacht voor domeinoverstijgende samenwerking en het realiseren van basisvoorzieningen in de wijk. Zo werken we samen aan een gezonde, veerkrachtige regio.
Aan de slag
Wil je meer weten over de praktische vertaling van deze nota voor jouw gemeente praktijk of organisatie? Neem contact op met Anne-Marie Winkelman voor inspiratie en ondersteuning bij de implementatie.