Blog – Hoe de kernkwadranten van Ofman helpen om elkaar écht te zien

Door Esmee Boerstal

“Zucht. Snapt ze nou écht niet dat ze het niet handig aanpakt?”. Irritaties tussen mensen – en dus ook collega’s – zijn er altijd geweest en zullen er altijd blijven. Hoe voorkom je dat kleine irritaties aan je gaan vreten? Of dat ze zorgen voor veel geroddel en gezeur binnen een team?

Dat begint verrassend vaak met iets heel eenvoudigs: jezelf én elkaar echt leren kennen. Bij Mura maken we hiervoor graag gebruik van werkvormen en de kernkwadraten van Daniel Ofman.

In deze blog neem ik je graag mee in hoe wij bij Mura de kernkwadranten gebruiken. Niet als theoretisch model, maar als hulpmiddel om teams te laten groeien. Want in vrijwel ieder team dat ik begeleid zie ik hetzelfde gebeuren: zodra mensen hun eigen kwadranten beginnen te herkennen, en die van hun collega’s, komt er begrip. Humor. Mildheid. En vooral: verbinding. Het is een inspiratiebron voor het gesprek dat nog niet gevoerd werd. En een ingang naar een cultuur waarin we elkaar zien, waarderen en versterken.

Wat zijn de kernkwadranten?

De kernkwadranten van Ofman bestaan uit vier elementen die onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn:

1. Kernkwaliteit – Dit is wat jou van nature goed afgaat. Het is je talent, je kracht—hetgeen waar anderen je vaak om waarderen. Denk aan: zorgzaamheid, daadkracht, creativiteit, structuur. Een lijst met kwaliteiten vind je hier.
2. Valkuil – Elke kwaliteit heeft een schaduwzijde. Wanneer je doorschiet in je kwaliteit, wordt deze een valkuil. Zorgzaamheid kan bemoeizucht worden. Daadkracht verandert in drammerigheid. Structuur wordt starheid.
3. Uitdaging – De kwaliteit die jou helpt om uit je valkuil te blijven. De tegenhanger die je in evenwicht brengt. Voor de gestructureerde collega is dat bijvoorbeeld flexibiliteit. Voor de enthousiaste collega: rust.
4. Allergie – De overdrijving van je uitdaging, het gedrag waar jij je enorm aan stoort. De flexibele collega raakt bijvoorbeeld geïrriteerd door starheid, terwijl de rustige collega moeite heeft met overdreven drukte of chaos.

Het mooie? Iedereen hééft ze. En niemand heeft precies dezelfde. Wanneer teams dit eenmaal ontdekken, gebeurt er iets wonderlijks. Wat eerder irritatie opriep, verandert in herkenning. Wat eerst ‘lastig’ was, wordt ineens begrijpelijk. En wat eerst spanning gaf, wordt een gesprek waard.

Waarom het werkt

Binnen zorgteams, waar betrokkenheid groot is en de druk hoog, zien we vaak dat kwaliteiten doorschieten naar valkuilen zonder dat iemand het doorheeft. Niet uit onwil. Niet uit ego. Maar uit gedrevenheid. Wanneer je elkaar alleen ziet vanuit die valkuil, raak je elkaar snel kwijt. Maar wanneer je ziet wáár dat gedrag vandaan komt, ontstaat er ruimte. Precies daar zit de kracht van de kernkwadranten: het maakt het onzichtbare zichtbaar.

Hoe we de kernkwadranten gebruiken in onze workshop ‘Verbindt eer ge begint’

In onze workshop ‘Verbindt eer ge begint’  vormen de kernkwadranten een van de mooiste én meest impactvolle werkvormen. Hoe dat eruitziet?

Vooraf aan de workshop vult ieder teamlid een vragenlijst over zichzelf in. Tijdens de workshop kijken we een kort filmpje over de kernkwadranten en daarna… begint het speeddaten! Tijdens het speeddaten delen collega’s hun kwaliteiten en valkuilen met elkaar. De herkenning is vaak groot. En de opluchting soms nog groter:

• “Dus jij wordt stil als het te druk wordt? Ik dacht dat je ongeïnteresseerd was.”
• “Jij houdt overzicht omdat je je betrokken voelt? Ik zag het als controle.”
• “Jouw enthousiasme is geen onrust, maar jouw manier om energie te brengen.”

Door dit soort gesprekken ontstaat wederzijds begrip. Teams ontdekken dat verschillen geen probleem zijn, maar complementair. Dat valkuilen geen ‘fouten’ zijn, maar logisch voortkomen uit kwaliteiten. Dat je elkaar kunt versterken als je elkaars kwadranten kent. Dat mildheid en openheid hand in hand gaan. Omdat mensen elkaar weer als geheel zien. Omdat ze begrijpen waar gedrag vandaan komt.

Basis voor werkgeluk

Het herkennen van kernkwadranten en daar samen over in gesprek gaan, werkt. Het vormt de basis om -vaak in een uitgebreidere vervolgworkshop – aan de slag te gaan met werkgeluk en (team)cultuur. Dat begint bij weten wie je voor je hebt. Je hoeft het niet eens te zijn met elkaar. Je hoeft elkaar niet te veranderen. Maar je kunt elkaar wél leren verstaan. En daar, precies daar, begint verbinding. Het mooiste moment is vaak wanneer iemand zegt: “Nu snap ik eindelijk waarom jij doet wat je doet.” Dán zie je hoe het ijs breekt en het vertrouwen terugkomt.

Esmee Boerstal