Samen voor gezondheid, zorg en welzijn: zes lessen die de regio versterken

Met ruim tweeduizend deelnemers stond het congres “Samen voor gezondheid, zorg en welzijn” van het Ministerie van VWS in het teken van samenwerken. We delen de belangrijkste inzichten met je en vertalen deze naar kansen voor de regio.

Namens Mura waren adviseurs Anne-Marie Winkelman en Esmee Boerstal aanwezig. Zij delen zes tips die eruit springen én wat jij hiermee kan doen in de praktijk.

1. Bouw sterke wijken vóórdat zorg nodig is

Gezondheid begint waar mensen wonen, leven en elkaar ontmoeten. Voorzorgcirkels, buurtinitiatieven, schuldhulpvrijwilligers en wijkloketten laten zien dat laagdrempelige steun enorm veel doet voor welzijn én zorggebruik. We namen mee dat:

• Professionals niet moeten redeneren vanuit het medisch systeem maar vanuit het perspectief van bewoners: wat is hier écht nodig?
• Zonder aanjager(s) geen bewonersinitiatieven.
• Proactief contact werkt beter dan wachten tot mensen zelf aan de bel trekken. Ga in gesprek met inwoners om te horen wat er speelt!

Wat kan onze regio hiermee?  Investeer in de lokale sociale basis. Ga in gesprek met de inwoners en bouw aan een structurele financiering. Juist dat maakt het verschil tussen een mooi idee en blijvende impact.

2. Maak Reablement de standaard bij ouder worden

De sessie over Reablement door Rudi Westendorp zette de vergrijzing in een nieuw licht. Reablement leert zorgprofessionals anders kijken: niet het zorgsysteem staat centraal, maar de doelen en levenswensen van ouderen zelf. Het gaat om ondersteunen waar nodig, maar vooral om teruggeven van regie, van zelfstandig reizen tot weer kunnen koken.

Wat kan onze regio hiermee?  Vraag niet alleen wat heeft iemand nodig aan zorg? Maar vooral wat wil iemand bereiken in het leven? Dit voorkomt overbehandeling en vergroot kwaliteit van leven. De pilot ‘Samen op Eigen Kracht’ speelt hier al actief op in.

3. Technologie werkt pas als je gedrag verandert

De sessie van Chantal Beks (Careyn) over AI liet een realistisch beeld zien van technologische innovatie in de zorg. De introductie van spraakgestuurd rapporteren bleek waardevol – minder werkdruk, snellere verslaglegging – maar slechts een minderheid van teams gebruikt het consequent. De belangrijkste les: techniek werkt alleen als het gedrag meebeweegt. Zodra de werkdruk stijgt, grijpen teams terug op oude routines. Een helder afwegingskader helpt bepalen of een technologie echt bijdraagt aan regie, werkplezier, administratieve verlichting en duurzaamheid.

Wat kan onze regio hiermee?  Bouw implementatieprocessen rondom gedrag. Werk met ambassadeurs, teamcoaching en duidelijke kaders. Kleine stappen, langdurig volgehouden dát maakt het verschil.

4. Werk regionaal samen voor een sterkere arbeidsmarkt

In de sessie over het Arbeidsmarktplan Zuid-Limburg werd zichtbaar hoe sterk regionale samenwerking kan zijn. De beweging is helder: niet langer bij elkaar uit de vijver vissen, maar gezamenlijk medewerkers behouden voor de sector. Interventies als Bekwaam Inzetbaar, See Try Fly en De Zorg Leert Samen tonen dat samenwerking leidt tot meer instroom, hogere wendbaarheid en minder scholingsdruk.

Wat kan onze regio hiermee?  Zowel in Gelderse Vallei als in Rivierenland werken organisaties al samen in arbeidsmarkttafels. Het delen van leerprogramma’s, harmoniseren van functieprofielen en inzetten op regionale mobiliteit maakt de zorgsector aantrekkelijker en toekomstbestendiger.

5. Ga voor Sneller Onbeperkt Meedoen na revalidatie

De Sessie rond Snel Onbeperkt Meedoen maakte indruk. Jaarlijks doorlopen 200.000 mensen medische revalidatie, maar na thuiskomst vallen zij vaak in een sociaal “zwart gat”. Gemiddeld duurt het vijf tot zeven jaar voordat zij weer volwaardig meedoen in de samenleving. Persoonlijke verhalen lieten zien hoeveel winst er te behalen is als professionals vroeg doorverwijzen naar een traject dat inzet op zelfredzaamheid en toekomstperspectief. Het levert kwaliteit van leven op én maatschappelijke besparing.

Wat kan onze regio hiermee?  Zorg voor structurele koppeling tussen revalidatie en sociaal herstel. Kennen al jouw Wmo-medewerkers de mogelijkheid van Sneller Onbeperkt Meedoen?

6. Geef rebellen en vernieuwers ruimte

De keynote over rebellisch leiderschap liet zien dat vernieuwing vaak begint bij mensen die anders durven kijken. Deze ‘positieve rebellen’ zetten de vraag centraal: wat is hier nu echt nodig? Van praktische oplossingen voor dagelijkse knelpunten tot het doorbreken van ingesleten routines: rebellen helpen systemen vooruit, niet door tegen te werken maar door mogelijkheden te zien.

Wat kan onze regio hiermee? Maak ruimte voor afwijkende ideeën. Vraag actief naar weerstand — die blijkt vaak waardevol. En vier kleine veranderingen: die leveren grote impact op.

Tot slot: samen verder

Het congres onderstreepte een duidelijke beweging: van zorg naar gezondheid, van losse domeinen naar samenhang. Sophie Hermans, minister van Volksgezondheid Welzijn en Sport en Mirjam Sterk, minister van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport wezen op het belang van liefdevolle zorg, ruimte voor professionals en aandacht voor werkplezier.

En actie!

Voor ons bevestigde dit congres dat regionale samenwerking, anders kijken en doen wat werkt centraal staan. Waarbij aandacht voor professionals en werkgeluk belangrijke pijlers zijn. Wil je hierover verder praten in jouw gemeente, organisatie of netwerk? Anne-Marie Winkelman of Esmee Boerstal denken graag met je mee.