Verkennend gesprek: anders kijken bij mentale klachten
Steeds meer mensen melden zich met mentale klachten bij de huisarts, terwijl de wachttijden in de GGZ oplopen. In de Gelderse Vallei werken professionals vanuit de GGZ, het sociaal domein, huisartsen en ervaringsdeskundigen samen in de Wegwijzers Mentale Gezondheid. Mura is adviseur, aanjager en verbinder.
Het vraagstuk
Een mentale hulpvraag is zelden puur medisch. Klachten hangen vaak samen met relaties, wonen, werk of leefstijl. Mura-adviseur Suzan Buitenhuis: “Als we psychische klachten alleen vanuit de GGZ-bril benaderen, missen we de kans om mensen op een veel bredere manier te ondersteunen.” Tegelijkertijd raken de lange wachttijden juist de mensen die zorg het hardst nodig hebben. De centrale vraag was: hoe kom je aan de voorkant van de problemen, voordat mensen onnodig in de GGZ belanden? En hoe organiseer je dat samen, over de grenzen van GGZ, welzijn, sociaal domein en huisartsenzorg heen?
Mayke de Vreugd, kaderhuisarts GGZ, kent als geen ander de dagelijkse praktijk van een systeem onder druk. “Maar we hebben er niets aan als we allemaal op onze eigen postzegel blijven zitten. We hebben elkaar nodig om de zorg en ondersteuning voor mensen met een mentale zorgvraag beter te organiseren. Het gaat erom dat we nieuwe manieren van werken proberen en samen vertrouwen bouwen.”
De aanpak van Mura
Dit project werd opgepakt als onderdeel van de Mentale Gezondheidsnetwerken, die voortvloeien uit het Integraal Zorgakkoord. Mura nam de rol van projectleider, ontwerper en verbinder op zich. Het resultaat is een ‘verkennend gesprek’ waarbij mensen met psychische klachten én problemen op andere levensgebieden door de huisarts worden aangemeld, of vanuit de wachtlijst bij Pro Persona. In dat gesprek van een uur schuiven drie professionals tegelijk aan: iemand vanuit de GGZ, iemand vanuit het sociaal domein en een ervaringsdeskundige. Samen brengen ze de situatie in kaart en maken ze een concreet plan met adviezen en vervolgstappen.
Boukje Roumen
“Mura neemt een onafhankelijke positie in. Daardoor kunnen ze uiteenlopende belangen op tafel leggen én benoemen wat partijen gemeen hebben.”
Boukje Roumen, zorgmanager bij de regionale GGZ kerninstelling Pro Persona: “We weten al jaren dat we elkaar hard nodig hebben in de mentale gezondheid. Wij willen als GGZ naast onze cliënten staan. Het is heel fijn als er vanuit het netwerk ook andere partijen naast die cliënt gaan staan. Samen kunnen we immers betere zorg bieden.” Dat vraagt om stevige samenwerking tussen partijen met elk hun eigen taal, kaders en belangen. Boukje: “Mura zit er continu bovenop en neemt een onafhankelijke positie in. Daardoor kunnen ze uiteenlopende belangen op tafel leggen én benoemen wat partijen gemeen hebben.” Ellen Poolman, programmamanager Mentale Gezondheid bij de gemeente Ede: “Mura brengt veel expertise in en deelt ook inspiratie over hoe andere regio’s werken.”
De resultaten in Ede en Veenendaal
“Het verkennend gesprek voeren we vanuit een brede blik en positieve insteek”, legt Suzan uit. Na het gesprek van een uur, krijgt de inwoner een concreet advies over vervolgstappen. De eerste ervaringen zijn veelbelovend. Van de bijna zestig gevoerde gesprekken krijgt negentig procent van de inwoners ook een advies buiten de GGZ – van ambulante begeleiding tot mindfulness of een laagdrempelig steunpunt. Suzan: “En ook als GGZ nodig is, werkt de inwoner alvast aan parallelle oplossingen en daarmee aan de eigen mentale gezondheid.” Inwoners ervaren het gesprek als gelijkwaardig en prettig.
Ellen Poolman
“We maken bewust een beweging van zorg naar preventie, samen met meerdere domeinen.”
Voor Ellen is de beweging die de Wegwijzers vertegenwoordigt, groter dan het project. “We maken in onze gemeente bewust een beweging van zorg naar preventie, dat doen we samen met meerdere domeinen. We zijn nu nog volop bezig om elkaar en elkaars processen te leren kennen. We werken allemaal vanuit verschillende kaders, maar wel aan hetzelfde doel: inwoners sneller op de juiste plek krijgen, met ruimte voor zelfregie.” Het project is inmiddels actief in Ede en Veenendaal en wordt uitgebouwd naar Wageningen, Rhenen en Renswoude. De les, aldus Suzan: “Wie echt iets wil veranderen aan de mentale gezondheid van inwoners én aan de overbelaste GGZ, moet breder kijken. Niet alleen naar de klacht, maar naar de mens.”
